Q&A

Q&A về những nội dung được hỏi và tư vấn nhiều

Đây là trang Q&A trả lời những “không hiểu”, “khó khăn” mà người lao động nước ngoài và chủ doanh nghiệp gặp phải trong công việc và cuộc sống.

Tại trung tâm chúng tôi, nhiều nội dung tư vấn được gửi đến như: điều kiện lao động, giao tiếp, tư cách lưu trú, rắc rối tại nơi làm việc…

Để người lao động nước ngoài có thể làm việc một cách an tâm, cũng như để doanh nghiệp tiếp nhận lao động phù hợp, mong quý vị hãy sử dụng thông tin này.

Q&A dành cho người lao động nước ngoài

Q “Công ty đen” là công ty như thế nào?

A
Về “công ty đen” không có định nghĩa chính thức của Bộ Lao động, nhưng những đặc điểm thường thấy gồm:
① Áp đặt thời gian làm việc cực dài hoặc chỉ tiêu khắc nghiệt đối với người lao động;
② Tình trạng không trả lương làm thêm giờ hoặc quấy rối quyền lực (power harassment) lan tràn, ý thức tuân thủ pháp luật của toàn doanh nghiệp thấp;
③ Trong hoàn cảnh như vậy, tiến hành sàng lọc quá mức đối với người lao động.
Những đặc điểm này thường được gọi là công ty đen.
Q Luật Tiêu chuẩn Lao động có áp dụng cho người nước ngoài không?

A
Về nguyên tắc, nếu là người làm việc với tư cách người lao động tại Nhật Bản thì bất kể loại hình doanh nghiệp hay hình thức làm việc, luật này được áp dụng cho tất cả mọi người.
Q Nếu ký hợp đồng có nội dung vi phạm Luật Tiêu chuẩn Lao động thì có bắt buộc phải tuân theo không?

A
Luật Tiêu chuẩn Lao động là quy định bắt buộc quy định điều kiện lao động tối thiểu, vì vậy những phần trong hợp đồng lao động quy định điều kiện thấp hơn tiêu chuẩn của luật sẽ vô hiệu. Do đó, dù đã ký hợp đồng như vậy, bạn cũng không cần phải tuân theo.
Q Sau khi tôi nói mình có khoản nợ khoảng 6 triệu yên, công ty đề nghị trả thay và trừ 50.000 yên mỗi tháng từ lương để hoàn trả, đồng thời đưa điều kiện không được nghỉ việc cho đến khi trả xong. Tôi đã ký hợp đồng theo điều kiện này. Có phải tôi không thể nghỉ việc cho đến khi trả hết nợ không?

A
Nếu trả 6 triệu yên với mức 50.000 yên mỗi tháng thì sẽ mất 120 tháng, tức 10 năm. Với hợp đồng này, bạn sẽ không thể nghỉ việc trong 10 năm kể từ khi vào công ty, điều này trái với quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp, thậm chí có thể bị xem là vi phạm quy định cấm lao động cưỡng bức. Điều khoản cấm nghỉ việc trong 10 năm như vậy đương nhiên vô hiệu do vi phạm trật tự công cộng và đạo đức xã hội. Vì vậy, dù vẫn còn nợ công ty, người lao động vẫn có thể nghỉ việc, nhưng cần trao đổi về phương thức hoàn trả phần còn lại.
Q Sau khi xảy ra sản phẩm lỗi, giám đốc nói: “Theo hợp đồng lao động, mỗi sản phẩm lỗi sẽ bị trừ 100 yên từ lương”, khiến tôi rất bất ngờ. Điều này có được phép không?

A
Việc người sử dụng lao động quy định trước mức bồi thường như 100 yên cho mỗi sản phẩm lỗi bị cấm như là khoản phạt vi phạm hợp đồng hoặc bồi thường thiệt hại định trước. Ngoài ra, việc khấu trừ trực tiếp từ lương cũng vi phạm nguyên tắc trả đủ lương và không được chấp nhận. Tuy nhiên, nếu người lao động cố ý hoặc do sơ suất gây ra sản phẩm lỗi, và có mối quan hệ nhân quả hợp lý giữa lỗi đó và thiệt hại của công ty, thì người lao động có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường một phần hoặc toàn bộ thiệt hại thực tế.
Q Tôi làm việc từ 8 giờ sáng đến 6 giờ chiều, không có nghỉ trưa, tổng cộng 10 giờ mỗi ngày. Có vấn đề gì không?

A
Nếu thời gian làm việc vượt quá 6 giờ phải có ít nhất 45 phút nghỉ, và nếu vượt quá 8 giờ phải có ít nhất 1 giờ nghỉ trong thời gian làm việc, về nguyên tắc phải cho nghỉ đồng loạt. Vì làm việc 10 giờ nên việc không được nghỉ là vi phạm Luật Tiêu chuẩn Lao động.
Q Tôi làm việc theo chế độ nghỉ 2 ngày/tuần (thứ Bảy và Chủ Nhật), nhưng mức phụ cấp trả cho thứ Bảy và Chủ Nhật khác nhau. Điều này có vấn đề không?

A
Luật quy định doanh nghiệp phải cho nghỉ ít nhất 1 ngày mỗi tuần hoặc 4 ngày trong 4 tuần. Ngày nghỉ này được gọi là “ngày nghỉ theo luật định”. Nếu làm việc vào ngày nghỉ theo luật định, công ty phải trả lương tăng thêm 35%. Nếu nội quy quy định Chủ Nhật là ngày nghỉ theo luật định, thì mức tăng 35% sẽ áp dụng cho làm việc vào Chủ Nhật.
Q Chế độ nghỉ bù hoạt động như thế nào? Tôi đi làm vào ngày nghỉ thay thế nhưng không được trả phụ cấp ngày nghỉ. Có vấn đề không?

A
“Nghỉ bù” là việc chuyển một ngày vốn được quy định là ngày nghỉ thành ngày làm việc trước, và thay vào đó lấy một ngày làm việc khác làm ngày nghỉ. Khi chuyển đổi, ngày nghỉ ban đầu trở thành ngày làm việc và ngày được chuyển thành ngày nghỉ. Trong trường hợp này, nghĩa vụ trả lương tăng thêm cho làm việc ngày nghỉ sẽ không phát sinh.

Q&A dành cho doanh nghiệp

Q Khi muốn tuyển dụng người nước ngoài cần chú ý điều gì?

A
Do khả năng làm việc phụ thuộc vào tư cách lưu trú, nên khi tuyển dụng nên hướng đến người có tư cách lưu trú cho phép làm việc. Ngoài ra, pháp luật lao động cũng áp dụng cho người nước ngoài, vì vậy cần đưa ra điều kiện lao động phù hợp.
Q Sau phỏng vấn, công ty muốn tuyển người nước ngoài thì cần lưu ý gì?

A
Cần kiểm tra thẻ cư trú: tư cách lưu trú, thời hạn lưu trú và khả năng làm việc để tránh lao động bất hợp pháp. Sau khi tuyển dụng phải nộp báo cáo tình trạng sử dụng lao động nước ngoài.
Q Khi tuyển dụng người nước ngoài, chỉ cần kiểm tra thẻ cư trú mà không cần hộ chiếu có được không? Cần chú ý gì trên thẻ cư trú?

A
Thẻ cư trú quan trọng hơn hộ chiếu. Trên thẻ có ghi “tư cách lưu trú”, “thời hạn lưu trú”, “có hạn chế làm việc hay không”. Nếu có ghi “không được làm việc” hoặc “chỉ trong hoạt động được chỉ định” thì cần chú ý.
Q Có giấy chứng nhận nào chứng minh người nước ngoài đã được tuyển có thể làm việc ở vị trí kinh doanh theo Luật Xuất nhập cảnh không?

A
Người nước ngoài phải nộp đơn xin thay đổi tư cách lưu trú và khi được chấp thuận mới có thể làm việc. Doanh nghiệp cần xác nhận tư cách lưu trú phù hợp với công việc.
Q Nếu trở thành người bảo lãnh cho việc lưu trú của người nước ngoài thì trách nhiệm đến đâu?

A
Bảo lãnh mang tính đạo nghĩa, không phải nghĩa vụ có hiệu lực pháp lý bắt buộc, và người bảo lãnh không phải chịu trách nhiệm pháp lý.
Q Người gốc Nhật (Nikkei) có bị hạn chế làm việc không?

A
Người có tư cách lưu trú “Định trú” không bị hạn chế việc làm và có thể làm trong hầu hết các ngành nghề. Tuy nhiên cần kiểm tra thẻ cư trú vì có thể có ngoại lệ.
Q Muốn tuyển người nước ngoài dự kiến tốt nghiệp THPT thì sao?

A
Để làm việc cần có tư cách lưu trú cho phép làm việc. Có quy trình xét duyệt để được cấp tư cách như “Hoạt động đặc định” hoặc “Định trú”.
Q Muốn tuyển sinh viên quốc tế sắp tốt nghiệp làm nhân viên chính thức?

A
Cần chuyển sang tư cách lưu trú như “Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế”. Sau khi có quyết định tuyển dụng, người lao động phải nộp hồ sơ xin phép tại Cục Xuất nhập cảnh.
Q Sinh viên tốt nghiệp chưa tìm được việc có thể ở lại Nhật tìm việc bao lâu? Tư cách lưu trú là gì?

A
Có thể chuyển sang tư cách “Hoạt động đặc định” và được phép tìm việc tối đa 1 năm sau tốt nghiệp. Cần thư giới thiệu của trường.
Q Giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú là gì?

A
Là giấy phép cho phép làm các hoạt động ngoài phạm vi tư cách lưu trú chính (ví dụ làm thêm). Ví dụ sinh viên làm thêm tối đa 28 giờ/tuần.
Q Có thể thuê sinh viên quốc tế làm thêm không?

A
Có, nếu có giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú. Được làm tối đa 28 giờ/tuần (kỳ nghỉ dài tối đa 8 giờ/ngày). Công việc thuộc ngành kinh doanh dịch vụ nhạy cảm không được phép.
Q Người có tư cách “Hoạt động đặc định” đến phỏng vấn. Làm sao xác nhận có thể làm việc hợp pháp?

A
Nếu ghi “được phép làm việc” thì có thể làm việc. Nếu ghi “chỉ trong hoạt động được chỉ định” thì chỉ được làm trong phạm vi đó. Cần kiểm tra thẻ cư trú.
Q Lao động phái cử có thuộc đối tượng phải báo cáo không? Ai báo cáo?

A
Nghĩa vụ báo cáo thuộc về công ty phái cử (đơn vị ký hợp đồng lao động), không phải nơi tiếp nhận.
Q Người lao động nước ngoài đã nhập quốc tịch Nhật. Có cần báo cáo không?

A
Có. Cần nộp thông báo nghỉ việc với nội dung “không còn là người nước ngoài do nhập quốc tịch” tới Hello Work.
Q Khi nộp báo cáo tình trạng sử dụng lao động nước ngoài có cần nộp bản sao hộ chiếu hoặc thẻ cư trú không?

A
Không cần nộp bản sao. Tuy nhiên cần ghi thông tin chính xác dựa trên việc kiểm tra thẻ cư trú.

Những nội dung trên chỉ là một phần các câu hỏi thường gặp.

Tình huống thực tế có thể khác nhau tùy từng người.

Nếu bạn nghĩ:

“Trường hợp của mình sẽ ra sao?”

“Việc này có thể hỏi tư vấn được không?”

Đừng lo lắng, trước tiên hãy đi tư vấn.

Nội dung tư vấn sẽ không được cung cấp cho bên thứ ba nếu không có sự đồng ý của người tư vấn.

Những thắc mắc hay lo lắng nhỏ cũng không sao.

👉「▶ Liên hệ tư vấn tại đây」